Tổng quan về các Khóa học Marketing (P2) - Hành trình & Phương pháp tự học
- @talkativeanya
- 2 ngày trước
- 22 phút đọc
Trong Phần 1 của Tổng quan về Chương trình học Marketing, ta đã bàn về chương trình học tại bậc đại học. Sau khi hiểu được cấu trúc chương trình đào tạo chính quy, câu hỏi tiếp theo thường là nên chọn học Marketing ngắn hạn hay đại học để phù hợp với mục tiêu cá nhân. Mỗi lựa chọn đều có ưu điểm riêng và không có một con đường duy nhất đúng cho tất cả mọi người.
Tại Phần 2, người viết sẽ cùng bạn đọc thảo luận về các chương trình - khóa học ngắn hạn, có tính thực hành cao, cung cấp những kỹ năng xử lý công việc chuyên môn cụ thể, phù hợp với những người trái ngành và cả những người cần bổ sung kiến thức liên tục trong suốt hành trình làm nghề. Bài viết chỉ bao gồm 2 phần đơn giản: "Tự học nơi nào" và "Tự học ra sao".
Giữa chất lượng chương trình học và năng lực thực tế của người tiếp nhận đào tạo luôn có nhiều biến tác động tới kết quả học và hành. Một người làm Marketing thực tế nhận thức được ưu - nhược của chương trình học chính quy và biết rằng theo đuổi các chương trình đào tạo ngắn hạn, các khóa học chuyên môn sẽ mang lại khả năng thực thi thực tiễn. Đồng thời, với những người theo đuổi Marketing "tay ngang", việc đi qua các chương trình ngắn hạn sẽ rút đáng kể khoảng cách để bước chân vào nghề. Năng lực tự học, vì thế, trở thành vũ khí tạo ra sự chênh lệch trong năng lực theo nghề.
TÌM KIẾM KHÓA HỌC MARKETING TẠI ĐÂU?
Khóa học Marketing là các chương trình đào tạo ngắn hạn hoặc chuyên sâu, giúp người học nhanh chóng tiếp cận kỹ năng thực hành và bổ sung kiến thức cần thiết cho công việc Marketing.
Với những người mới bắt đầu, câu hỏi thường không chỉ là “học gì”, mà là học Marketing bắt đầu từ đâu và liệu việc tham gia những khóa học Marketing cho người mới có thực tế hay không. Đặc biệt với những người học Marketing trái ngành, việc lựa chọn điểm bắt đầu phù hợp sẽ quyết định tốc độ tiếp cận và khả năng theo kịp công việc thực tế sau này.
Trong phạm vi bài viết, người viết sẽ nhắc tới 3 hình thức dành cho những bạn đang tự học hoặc theo học Marketing trái ngành gồm Chương trình 2 năm, Khóa học 2 - 4 tháng và các Khóa E-learning 4 - 6 tuần. Một lần nữa, người viết khẳng định website mới này không nhận booking hay hoa hồng từ các thương hiệu được nhắc tới bên dưới. Các thương hiệu đào tạo dưới đây được nhấc đến làm khung thông tin tham khảo, bạn đọc được khuyến khích tự tìm hiểu những đơn vị đào tạo phù hợp với tiêu chí cá nhân.
KHÓA HỌC 2 NĂM HỆ CAO ĐẲNG
Cao đẳng FPT (FPT Polytechnic) đã xuất hiện trên thị trường Việt thời gian đủ dài với số lượng sinh viên tốt nghiệp đủ đông để chứng minh phần nào năng lực đào tạo của trường. FPT Poly có rất nhiều chương trình đào tạo khác nhau, phần đa thiên về học để làm nên các chương trình có tính thực hành cao, không nặng kiến thức hàn lâm. Dựa trên kinh nghiệm tiếp xúc của người viết với những bạn học tại FPT Poly, các nhận định của người viết chỉ xoay quanh chương trình đào tạo Marketing của trường.
Hiện trường có 3 chuyên ngành cho người học lựa chọn gồm: Digital Marketing, Marketing & Sales và Truyền thông & Tổ chức sự kiện với khung chương trình như hình bên dưới.
Chương trình học được thiết kế gọn gàng trong 2 năm với 6 học kỳ liên tục, không yêu cầu điểm thi đầu vào, phù hợp với bất kỳ người học nào. Học phí dao động từ 10.000.000 - 13.000.000, tương đương tổng mức đầu tư vào khoảng 60.000.000 - gần 80.000.000 để hoàn thành chương trình học. Mức học phí có công khai trên trang web của nhà trường. Xét trên mức học phí hàng kỳ cần đóng, cao hơn mặt bằng chung của chương trình đại học công lập, nhưng nếu so trên tổng học phí, tổng chi phí tương đương với học phí của các chương trình đại học kéo dài 4 năm. Nếu chỉ nói về khía cạnh tài chính ngắn hạn, tốc độ người học FPT Poly "hòa vốn" học phí nhanh hơn sinh viên học chương trình đại học chính quy.
Một trong những tiêu chí quan trọng khi lựa chọn là khóa học Marketing có thực hành không, bởi đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng làm việc sau khi học. Các chương trình thiên về thực hành như FPT Polytechnic thường giúp người học tiếp cận công việc sớm hơn, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi khả năng tự học và bổ sung kiến thức nền song song.
So với chương trình Marketing bậc Đại học, khung chương trình đào tạo của hệ 2 năm đã lược bỏ toàn bộ khối kiến thức đại cương, kiến thức kinh tế học và khối kiến thức quản trị để tập trung vào khối kiến thức marketing với nhiều học phần chuyên sâu vào kĩ năng thực thi Marketing. Ưu điểm lớn nhất cho khung chương trình này là tính thực hành cao, người học có thể tìm việc ngay từ học kỳ 2, học kỳ 3 để vừa làm vừa học. Giảng viên của FPT Poly cũng chú trọng đến chân dung của những thầy cô dày kinh nghiệm thực tế. Họ là những người vẫn đang làm việc, vẫn đang chạy đua cùng sự đổi thay của thị trường hàng ngày, hàng tháng, do vậy kiến thức đưa vào giảng dạy có tính "thời sự", gần gũi với thực tế và có khả năng cao rút "công thức" thực hành cho người học. Nhìn chung, phần lớn các bạn học FPT Poly người viết từng làm việc cùng, thế mạnh của các bạn ấy là khả năng thực thi và nắm vững nhiều kĩ thuật thực hành.
Như hai mặt của một đồng xu, chương trình học 2 năm này bộc lộ nhược điểm trong dài hạn khi so với chương trình đào tạo đại học. Ngay từ mục tiêu đào tạo, chương trình của FPT Poly hướng tới cung cấp cho thị trường lao động đội ngũ làm Marketing lành nghề hơn là đội ngũ hướng tới vị trí quản trị chiến lược phát triển doanh nghiệp. Sự thiếu hụt về khối kiến thức Kinh tế và Kinh doanh là rào cản khi đi đường dài, khi cần xây dựng tư duy mang tính chiến lược và có tầm nhìn xa về sức phát triển của thị trường hoặc khi đi vào con đường của các tập đoàn lớn, tập đoàn quốc tế. Người học FPT Poly phù hợp với doanh nghiệp SMEs hoặc hướng tới việc tự chủ, tự đầu tư và quản lí các tổ chức kinh doanh nhỏ của riêng mình. Điều này không sai, đó là sự lựa chọn phù hợp với mỗi người, tuy nhiên ta bàn tới ưu - nhược để nhìn rõ hơn giới hạn trong từng chương trình đào tạo và tìm kiếm phương án lấp đầy khoảng trống.
KHÓA MARKETING NGẮN 2 - 4 THÁNG
Trên thị trường hiện tại cũng có tương đối nhiều đơn vị đào tạo Marketing ngắn hạn với chất lượng đa dạng. Các khóa học này được thiết kế phù hợp với nhiều chân dung học viên, từ người mới bắt đầu vào ngành, người đã có kinh nghiệm, đến những người ở vị trí trưởng nhóm, quản lý, cũng được khuyến khích tìm học để bắt kịp xu hướng và không ngừng bổ sung kiến thức còn thiếu.
Một trong những chương trình đào tạo từng rất danh giá cách đây 10 - 12 năm và vẫn giữ được vị thế nhất định tới hiện nay phải kể tới chương trình của Young Marketer Elite Development. Đầu vào của chương trình này vốn là một đề bài khó, nơi các Marketer tập sự cần tham gia một cuộc thi có tiếng trong Marketing để dành được tấm vé giới hạn cho chương trình đào tạo này. Young Marketer Elite Development từng là giấc mơ của nhiều Marketer trước đây bởi đầu vào khó, mang tới môi trường học tập có tính cạnh tranh cao. Đồng thời, chất lượng giảng viên là C-level từ chính các tập đoàn lớn và mối quan hệ được xây dựng từ đây là nguồn vốn cho sức bật sự nghiệp của nhiều Marketer, đặc biệt là những người hướng tới con đường đi vào các tập đoàn đa quốc gia.
Các tổ chức đào tạo được thành lập bởi những chuyên gia giàu kinh nghiệm cũng ngày một nhiều hơn. Tuy nhiên, trong thời buổi vàng thau lẫn lộn, cần thời gian để tìm hiểu thực tế về năng lực của đội ngũ sáng lập và phản hồi, chân dung của người học/từng học. Có 4 đơn vị cá nhân người viết tin tưởng có thể kể đến: Strategy Coast của coach Thanh Lâm và Hồ Hoài Phương, Tomorrow Marketers của founder từng là học viên Young Marketer Elite, Vinalink của founder Tuấn Hà và Viện đào tạo IEIT của Trường Đại học Ngoại Thương. Việc tin tưởng chương trình học của các đơn vị này không đơn thuần đến từ thương hiệu cá nhân của các founder mà còn từ quá trình tiếp xúc với người học tiếp nhận đào tạo tại đây, sức sống bền vững của thương hiệu đào tạo qua nhiều năm và cảm quan về khung chương trình cũng như tư duy giảng dạy.
Mỗi đơn vị nói trên sẽ có độ phù hợp và lợi thế đào tạo khác nhau, do vậy, việc ra quyết định phụ thuộc vào mục tiêu và bối cảnh của từng người học. Với những người mới bắt đầu, Tomorrow Marketers (TM) cung cấp tư duy marketing bài bản và có tính quốc tế. Chương trình của TM tuy đa dạng song phù hợp hơn với những bạn Junior tới Senior dưới 5 - 7 năm kinh nghiệm. Chiến lược đào tạo của TM trong những năm gần đây đang dần trưởng thành cùng với sự phát triển của founder, bắt đầu hướng tới các chương trình dành cho cấp Manager và Chief, song chất lượng cho cấp đào tạo này vẫn là một dấu hỏi cần thời gian trả lời.
Vinalink cũng là một đơn vị đào tạo phù hợp với các bạn trong giai đoạn từ Junior tới Senior. Chương trình học của Vinalink thiên về kỹ thuật, tính thực thi rất cao với thế mạnh về đào tạo thực chiến Digital đa nền tảng. Chương trình học của Vinalink hiện tại cũng đã cập nhật AI, như một lần nữa khẳng định về tốc độ thay đổi của chương trình học của Vinalink luôn đi cùng tốc độ thị trường thay đổi.
Strategy Coast được đánh giá phù hợp hơn với các bạn ở level Senior tới Manager bởi khung chương trình thiên về đào tạo chiến lược phát triển doanh nghiệp. Bản thân 2 coach cũng có kinh nghiệm tiếp xúc với các doanh nghiệp đa lĩnh vực trong môi trường làm việc tại các agency top đầu Việt Nam cũng như năng lực kinh doanh khi nắm giữ các vai trò chiến lược trong phát triển doanh nghiệp. Chân dung học viên của Strategy Coast cũng được xem là một trong những ưu điểm cho việc mở rộng network sau học tập, với nhiều học viên là các senior, manager hay C-level tại các doanh nghiệp có nhiều quy mô.
Viện Đào tạo và Tư vấn Doanh nghiệp IEIT của Trường Đại học Ngoại thương là cái tên đáng cân nhắc cho người học ở level Leader, Manager đang tìm hướng phát triển vị trí CMO, CGO. Chương trình tại IEIT thiên về đào tạo năng lực quản trị với 2 chương trình học đáng tham khảo là Mini MBA và Digital Marketing Manager, kết hợp giảng dạy cùng Tomorrow Marketers (TM).
KHÓA HỌC MARKETING E-LEARNING 4 - 6 TUẦN
Nhìn chung, với các khóa học e-learning, câu hỏi thường gặp là có đi làm được không nếu chỉ học qua e-learning. Câu trả lời phụ thuộc vào cách người học sử dụng kiến thức: nếu chỉ dừng ở việc xem nội dung, hiệu quả sẽ hạn chế; nhưng nếu biết kết hợp với thực hành và trải nghiệm thực tế, các khóa học này vẫn có thể trở thành nền tảng bổ trợ tốt.
Các khóa E-learning là lựa chọn tiện lợi nhất trong những trường hợp khẩn cấp, cần tìm hiểu nhanh khái niệm và kiến thức nền về một mảng chuyên môn nào đó, phù hợp với những người không có thời gian học cố định hay đơn giản là tìm kiếm khóa học có mức phí mềm. Các khóa e-learning có mức chi phí đa dạng từ miễn phí với các chương trình cung cấp bởi Google, Coursera tới các chương trình có mức chi phí dưới 3.000.000.
Tại Việt Nam, nói về e-learning chuyên biệt cho Marketer thì BrandCamp là thương hiệu lâu năm được tin tưởng bởi nhiều người học và người dạy. Mỗi khóa ở đây có mức học phí dưới 1.000.000 với các video học được chia nhỏ, dễ tiếp thu, có tài liệu đi kèm và bài tập để tự rèn luyện cũng như chứng chỉ sau khi hoàn thành khóa học. Các khóa do BrandCamp cung cấp đa dạng trên nhiều lĩnh vực, không chỉ Digital Marketing mà còn Branding, Trade Marketing, đều có thể tìm kiếm khóa tương ứng, phù hợp cho cả người học đang làm việc tại các agency hoặc các phòng Marketing in-house của doanh nghiệp.
Ưu điểm lớn nhất của các khóa e-learning là tính sẵn có và thuận tiện trong lưu trữ bài giảng, tài liệu. Song với những người học mới bắt đầu vào ngành, phương pháp học e-learning không được khuyến khích bởi thiếu tính tương tác, thiếu khả năng thực hành để được chỉ ra lỗi sai và yêu cầu rất cao đối với tính tự giác cũng như năng lực làm chủ kiến thức của người học.
Các chương trình đào tạo Marketing hiện rất đa dạng cả về địa điểm, học phí và chất lượng đào tạo. Mỗi chương trình lại có những lợi thế và bất lợi khác biệt. Bởi vậy, lựa chọn đúng nơi đào tạo chỉ là một phần tạo nên hiệu quả của quá trình tự học.
CẦN GÌ ĐỂ TỰ HỌC HIỆU QUẢ?
Với nhiều người, đặc biệt là những bạn đang học Marketing trái ngành, việc tự học không bắt đầu từ việc chọn khóa học, mà bắt đầu từ việc hiểu rõ mình đang thiếu gì. Câu hỏi “học Marketing bắt đầu từ đâu” vì thế không có một câu trả lời cố định, mà phụ thuộc vào điểm xuất phát và mục tiêu cá nhân của mỗi người.
Học tập là một quá trình cần sự bền bỉ, kiên nhẫn đi hết hành trình từ tiếp nhận cho tới thuần thục sử dụng kiến thức. Học tập vì thế không thể "hoàn thiện" chỉ sau một vài buổi, một vài khóa và "kết thúc" bằng một tấm bằng hay giấy chứng nhận, chứng chỉ hoàn thành chương trình học. Người viết mong muốn chia sẻ với bạn đọc về khó khăn của hành trình tự học cũng như những trang bị cần thiết để hành trình này thuận lợi hơn.
XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU HỌC
Câu hỏi dễ thấy ở người mới bắt đầu học Marketing là "bắt đầu học từ đâu?" Một câu hỏi chung chung khó trả lời ngắn gọn bởi người trả lời không rõ người hỏi gặp vấn đề gì, mục đích học là gì và học để tháo gỡ nút thắt nào.
Trên kinh nghiệm chủ quan của người viết, trước khi lao vào học bất kỳ khóa nào vì tâm lý bị bỏ lại phía sau, trước khi quyết định chi trả theo tâm lý đám đông, sẽ thông minh hơn nếu ta có thể ngồi lại, một cách bình tâm để tự hỏi chính mình: "Mình đang trong tình huống như thế nào?", "Mình đang gặp vấn đề gì?" ... Khoanh vùng phạm vi vấn đề cần giải quyết, đặt thứ tự ưu tiên các vấn đề là điểm khởi đầu tốt để bắt đầu đi vào tìm giải pháp. Tư duy này cũng giống như khi ta đọc một đề bài toán học - ta lập bảng tóm tắt dữ liệu được đề bài cung cấp, xác định đúng vấn đề cần giải quyết, sau đó mới tìm phương pháp và giải bài. Không khoanh vùng được đề bài cần xử lý, mơ hồ về cái đích muốn hướng tới, đẩy người học vào trạng thái như người mù mò mẫm trên đường quốc lộ, tức là ngay cả khi được dẫn vào một con đường có sẵn lộ trình, ta vẫn hoang mang không rõ đang đi đâu, vẫn lơ mơ dò dẫm từng bước và chậm chạp trong chính con đường đã chọn.
Điểm mù của việc khoanh vùng vấn đề thường đến từ 2 hướng: Phổ biến nhất với những người mới bắt đầu là do ta không biết ta không biết gì, hoặc với những người đã có kinh nghiệm thực tế là do ta "lạc" trong chính tầm nhìn của mình bởi "biết" nhiều nhưng không "hiểu" sâu. 2 lí do này có thể hiểu và giải quyết thế nào?
Không biết những gì ta không biết
Đừng để thời đại thông tin ngập tràn này dẫn ta tới ảo tưởng ta có thể "biết" tất cả mọi thứ. Thông tin tiếp cận càng nhiều, độ nhiễu càng lớn. Bạn đọc không biết đủ nhiều để xử lý độ nhiễu đó bởi thiếu kiến thức phản biện, phân tích, mở rộng và liên kết thông tin. Điều này không có nghĩa rằng ta là người đọc "kém thông minh". Nó chỉ là một sự thực cần chấp nhận, trong thế giới đa chiều và trong giới hạn năng lực của loài người. Thứ sức mạnh tạo nên nhân loại là cấu trúc xã hội vượt trội so với các giống loài khác. Loài người hình thành ngôn ngữ để chia sẻ thông tin, để kết nối thành tập thể có khả năng vượt qua nhược điểm giống loài khi bị tách riêng biệt. Ta cần giao tiếp với một ai đó để được tiếp nhận những thông tin ta chưa từng được chạm vào. Sẽ là bình thường khi không một cá thể nào "biết" hết tất cả những gì cần biết - muốn biết - nên biết.
"Không biết những gì ta không biết" giống như bước vào một vùng xám mịt mờ, chỉ biết rằng cần thoát ra khỏi khu vực này, song lại không biết phải đi về hướng nào. Câu trả lời cho vấn đề này là dù sao cũng không biết phải đi đâu, vậy cứ bước đi đã.
Với những bạn bắt đầu học Marketing, câu trả lời cũng có thể "tóm gọn" như vậy. Sẽ có những lời khuyên gửi tới người mới rằng hãy lựa chọn các khóa học tổng quan về Marketing để xây dựng khung nền. Cũng có những lời khuyên hãy chọn thẳng một, hai khóa chuyên môn, sau khi học có thể tìm việc để thực hành kiến thức. Người viết không thể khẳng định lời khuyên nào "tốt" hơn bởi "tốt" phụ thuộc vào bối cảnh của từng người học. Dẫu vậy, thứ duy nhất có thể khẳng định "đúng" là cứ bắt đầu từ bất cứ điều gì để bước đầu tiếp cận những thuật ngữ, những lý thuyết, những khái niệm… ta chưa từng biết và hoàn thiện dần dần khi ta nhìn rõ hơn, gọi thành tên vướng mắc mình gặp phải.
Lạc lối trong biển thông tin bởi biết nhưng không hiểu
Lòng tham là vốn tự nhiên trong mỗi người. Không có gì bất ngờ khi sau một thời gian đi làm, được mở rộng tầm nhìn, ta hỗn loạn trong những góc nhìn mới mẻ, tham lam với nhiều khao khát sự nghiệp và lạc lối trong chính biển thông tin đó. Điều này thực tế sẽ diễn ra như sau: ta tiếp cận với nhiều người giỏi hơn, thành công hơn, thấy ta còn thua kém nhiều, còn phải học, ta lại thấy nhiều con đường để đi hơn, thấy những quả ngọt muôn hình vạn trạng người ta đã hái, vậy là trong ta nảy mầm hạt giống khao khát thành tựu. Đến một giai đoạn khi những quan sát thế giới ấy đủ nhiều, ta chợt thấy mình đứng giữa rất nhiều lựa chọn mà không biết chọn đi đường nào để tiếp tục phát triển.
"Tham" không phải lúc nào cũng xấu. Tham vọng cho ta động lực, đẩy ta bước vào những con đường khó khăn mà bản thân có thể chưa từng nghĩ tới. Trên con đường ấy, trái thơm đến như một phần thưởng giữa chặng để ta thêm động lực bước tiếp. Nhưng ở chiều tiêu cực, "tham" dẫn người ta đi vào những mê cung mà càng đi, càng thấy như đang rơi vào hố sâu không đáy của ham muốn.
Biết rất nhiều, nhưng hiểu không đủ sâu, và ham muốn được học hết - biết hết là cách người viết mô tả trạng thái của một số bạn học. Ta không phân loại được mức độ ưu tiên, không xây dựng được bảng tiêu chí xếp độ ưu tiên, hoặc đôi khi, không đủ dũng cảm để chọn lựa điều gì trước - điều gì sau mà trông đợi vào một câu trả lời mẫu "đúng nhất". Trong vô thức, ta biết rằng nguồn lực cá nhân có hạn. Ta cần chọn một trong rất nhiều điều muốn, nhưng cũng bởi nguồn lực có hạn, đôi khi ta không dám chịu trách nhiệm cho chi phí cơ hội khi nâng cái này lên và đặt cái kia xuống. Hoàn cảnh của những người học này là đứng giữa một ngã sáu, không biết rẽ đường nào là nhanh nhất, dễ đi nhất, vậy là cứ tiếp tục đi quanh vòng bùng binh mà không dám bẻ tay lái.
Người viết gợi ý bạn học tìm hiểu về khái niệm chi phí cơ hội. Nguyên lý đầu tiên bạn đọc sẽ được tiếp cận khi học kinh tế học là cần công nhận rằng con người phải đối mặt với sự đánh đổi. Dựa trên chi phí sẽ mất, lợi ích sẽ đạt ở các tình huống khác nhau, con người ra quyết định thông qua sự chênh lệch của chi phí cơ hội tại những phương án khác nhau. Chi phí ở đây không chỉ nói về lượng hiện kim cụ thể; chúng bao gồm cả thời gian, nỗ lực và bất cứ nguồn lực nào bạn phải bỏ ra. Lợi ích cũng được hiểu tương tự, không chỉ là lợi ích tiền bạc trong ngắn hạn mà còn là các kết quả có lợi cho nhu cầu của bạn trong trung và dài hạn. Nguồn lực của bạn luôn hữu hạn, định lượng chi phí cơ hội là cách làm có tính kinh tế trong việc lựa chọn nên làm gì trước và sau.
PHƯƠNG PHÁP TỰ HỌC, TỰ HÀNH
Tiếng Việt rất thú vị khi ghép cặp hai tiếng "học" và "hành" tạo thành một từ có ý nghĩa trọn vẹn: có học tập, cũng cần thực hành. Trong một số nghiên cứu về cách vận động của bộ não trong quá trình học tập, người viết ấn tượng với lý thuyết về bộ nhớ chủ động và bộ nhớ bị động.
Bộ nhớ chủ động chỉ cách bộ não hoạt động khi ta cố gắng ghi nhớ một thông tin, một kiến thức, một khái niệm mới. Bộ nhớ bị động lại chỉ cách bộ não phản ứng với những thông tin, kiến thức, khái niệm từng được đưa vào bằng bộ nhớ chủ động, trở thành một thứ "quen thuộc" mà não bộ có thể bị kích thích như một bản năng tự nhiên khi tiếp xúc với những yêu cầu "truy cập" thông tin.
Đọc thêm: Khoa học thần kinh về bộ nhớ chủ động và bộ nhớ bị động
Bộ nhớ chủ động giống như một cổng ngõ đầu vào, mở ra và giúp não bộ nạp vào những thông tin mới. Song, bộ nhớ bị động mới là không gian "vô hạn", lưu trữ thông tin và biến chúng thành một phần trong cơ thể. Điều này lí giải vì sao khi học tập những kiến thức mới, ta cảm thấy vất vả và mệt mỏi trong việc dung nạp thông tin. Tuy vậy, sau quá trình các kiến thức mới được học, được dùng một cách liên tục, thường xuyên, chúng trở thành điều gì đó mà ta có thể phản xạ nhanh chóng, tự nhiên, giúp ta tăng tốc xử lý vấn đề. Bạn đọc có thể kiểm nghiệm lại điều này.
Lấy việc học cách đánh vần và đọc chữ là một ví dụ, trong cả tiếng Việt và các ngôn ngữ khác. Có phải khi mới học, ta phải bắt đầu từ việc nhận mặt con chữ, học cách ghép vần cơ bản, học cách ghép tiếng thành từ, ghép từ thành câu theo những cấu trúc ngữ pháp tiêu chuẩn, và học cách ghép câu thành các đoạn văn bản dài. Quá trình ấy ban đầu lấy của ta không dưới 2 năm cho đến khi bắt đầu đọc thông, viết thạo, trở thành một thứ gì đó cứ tự nhiên là được.
Xét trên phương diện học ngoại ngữ cũng vậy, bắt đầu từ nhận mặt chữ, nhận nghĩa từ, hiểu cấu trúc ngữ pháp, tập ghép câu đơn, tập làm câu ghép, tập từ những đoạn văn ngắn tới văn bản dài, qua thời gian, ta có thể đọc cả một bài báo, một cuốn truyện bằng ngôn ngữ khác ngoài tiếng mẹ đẻ. Ấy là cái sức mạnh đáng sợ của "thói quen" mà bộ nhớ bị động mang tới cho người học.
Học tập bất kỳ điều gì cũng có thể áp dụng cách thức bộ nhớ chủ động và bộ nhớ bị động vận hành để kiên trì vừa học vừa tập cho tới khi kiến thức trở thành một phần bản năng. Học Marketing lại càng cần sự cân bằng giữa cập nhật kiến thức mới và thực hành thực tế. Chưa kể đến sự đa dạng trong lý thuyết Marketing, độ nhiễu thông tin trong thời đại AI tạo ra nhiều "lý thuyết mới" khiến người làm Marketing quay cuồng trong kiểm nghiệm tính đúng - sai.
Bất kỳ lý thuyết nào cũng đều chỉ có ý nghĩa như một khung lý thuyết chung dẫn đường. Trong thực tế, với những biến số khác biệt về bối cảnh thị trường, nguồn lực doanh nghiệp, thực tế khách hàng, Marketer cần học cách gạn lọc lý thuyết để đưa vào làm việc thực tế cho tới khi ra được kết quả phù hợp với môi trường mình đang làm việc. Sự thất bại của nhiều marketer khi "nhảy" qua lại giữa các doanh nghiệp khác nhau đến từ việc cho rằng có thể áp dụng cùng một "công thức thành công" cho nhiều doanh nghiệp khác nhau. Việc lựa chọn lý thuyết và tạo ra kết quả phù hợp quả thực sẽ chịu áp lực lớn từ yêu cầu kinh doanh, tuy nhiên, thử và học là cách hiệu quả để tạo ra sự đột phá trong kết quả doanh nghiệp và trong chính con đường học hành của Marketer.
NẮM BẮT CƠ HỘI THỰC THI VÀ CƠ HỘI TIẾP CẬN MENTOR
Cơ hội chỉ đến với người sẵn sàng và dám nắm bắt. Việc học tập chỉ có thể tạo ra một nền tảng ban đầu, tăng cơ hội để người học bước vào thực tế. Nhưng học tập sẽ mất đi ý nghĩa nếu không có cơ hội được ứng dụng, được thử nghiệm và được thực chứng bởi mỗi cá nhân khác nhau. Nền tảng học hành vì vậy cần thêm nỗ lực của mỗi người học trong việc thúc đẩy chính mình tìm kiếm cơ hội để làm điều gì đó trong thực tế.
Khi nói đến cơ hội thực thi, không chỉ giới hạn trong việc được đi làm tại một doanh nghiệp bất kỳ. Những người trẻ năng động có thể đưa kiến thức vào thực hành trong các dự án cá nhân như một khoản tự đầu tư để thực chứng kiến thức. Portfolio cũng theo đó, dần trở nên quan trọng không thua kém so với CV để mở rộng cánh cửa sự nghiệp cho những người mới. Tất nhiên, sự thành công trong dự án cá nhân không đồng nghĩa với việc sẽ thành công trong dự án của doanh nghiệp bởi sự khác biệt về phạm vi, về nguồn lực, về quyền quyết định, quyền chịu trách nhiệm và các yếu tố khác xuất phát từ thị trường. Song, những dự án cá nhân vẫn là một tham chiếu đáng giá cho cả nhà tuyển dụng và bản thân Marketer đang trong quá trình phát triển.
Mọi cơ hội thực thi đều thường đi kèm cả cơ hội gặp những mentor có thể đồng hành và hỗ trợ cho sự phát triển của bản thân. Họ là những người đi trước, ít nhiều kinh nghiệm với thứ kiến thức ta đang cố tiêu thụ, dù đúng hay sai, mọi quan điểm của họ đều có thể trở thành một góc nhìn để ta tham chiếu. Mentor không giới hạn là đồng nghiệp, là sếp, là thầy cô mà có thể là những vị khách hàng khó tính ta từng chửi chối trăng khi bị ép deadline, cũng có thể là một đối thủ nào đó trong công việc mà ta "ghét vô cùng". Gạt bỏ đi cảm xúc, mọi va chạm với công việc và với những con người ấy đều sẽ trở thành bài học thực tế nhất cho quá trình phát triển của ta.
Đọc thêm: Nên học Marketing tại trường đại học hay khóa học ngoài?
Khóa học Marketing ngắn hạn giúp người học nhanh chóng tiếp cận kỹ năng và bắt đầu làm việc thực tế, trong khi chương trình đại học đóng vai trò xây dựng nền tảng tư duy dài hạn và cách hiểu hệ thống về thị trường. Nếu có điều kiện, việc học tại đại học kết hợp với các chương trình bên ngoài sẽ giúp tận dụng tốt hơn giai đoạn này, bởi giá trị của đại học không chỉ nằm ở kiến thức được đào tạo. Với người mới bắt đầu, có thể đi từ các khóa nền tảng, sau đó lựa chọn hướng chuyên sâu khi đã có base; trong trường hợp hạn chế thời gian, e-learning là một lựa chọn linh hoạt. Có thể hiểu rằng khóa học Marketing phù hợp để bắt đầu và bổ sung kỹ năng, nhưng hiệu quả lâu dài vẫn phụ thuộc vào khả năng tự học và trải nghiệm thực tế của mỗi người.
TỔNG KẾT
Chung quy lại, việc lựa chọn khóa học Marketing nào phù hợp không phụ thuộc vào việc chương trình đó ngắn hay dài, online hay offline, mà phụ thuộc vào việc nó có giải quyết đúng nhu cầu hiện tại của người học hay không. Việc cân nhắc giữa học Marketing ngắn hạn và đại học cũng nên dựa trên mục tiêu dài hạn, thay vì chỉ dựa vào tốc độ hoặc chi phí.
Học tập là việc cả đời. Nguyên lý chung là thiếu ở đâu, vướng chỗ nào, ta học ở đó, bởi khó có thể học hết, biết hết và sử dụng hết những gì đã được học. Cùng với các khóa học liên quan trực tiếp tới Marketing, những khóa học kĩ năng như huấn luyện giọng nói MC, thiết kế Canva, sử dụng bộ công cụ Adobe, thuyết trình và đàm phán, cao hơn là các khóa về tài chính - kế toán, thương mại điện tử, logistic... cũng có thể là thứ vũ khí riêng biệt cho sức cạnh tranh trên thị trường lao động của mỗi người. Với những ai đang bắt đầu, việc tìm hiểu nên học Marketing ở đâu hay chọn hình thức học nào chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn là cách người học tiếp tục phát triển sau đó, thông qua trải nghiệm, thực hành và khả năng tự học lâu dài.
Thông tin trong hai bài viết sẽ không trọn vẹn bởi còn nhiều hình thức khác. Những bạn học có điều kiện có thể tìm kiếm thêm các phương án du học, bao gồm du học 4 - 5 năm hoặc các khóa học mùa hè của nhiều trường đại học nước ngoài. Đi qua hai phần, người viết mong bạn đọc đã có thêm thông tin về các chương trình đào tạo marketing có thể tìm thấy tại Việt Nam cũng như có khả năng lựa chọn chương trình phù hợp với mục tiêu của riêng mình.
Bình luận